In Iran kan iedereen oorlog voeren tegen God

De bergbeklimmer, de kunstenaar en de wees

Ali-Sina Mostafavi, een 38-jarige bergbeklimmer en muzikant uit Kerman, werd op 14 oktober opgehangen wegens moharebeh, ‘oorlog voeren tegen God’, een aanklacht ontleend aan vers 5:33 van de Koran. Volgens justitie was hij een monarchist die had deelgenomen aan de protesten van januari, en hij werd beschuldigd van schietpartijen waarbij een burger en een jong meisje gewond raakten; volgens mensenrechtenorganisaties werd zijn bekentenis afgedwongen. Twee dagen later werd zijn herdenkingsbijeenkomst in Kerman onder druk van de autoriteiten afgelast, meldt Iran International. Om hem rouwen zou kennelijk opnieuw een oorlogsdaad zijn geweest.

Homayoun Shabankareh, een 22-jarige kunstenaar en dierenrechtenactivist, werd volgens HRANA op 14 mei thuis gearresteerd in verband met de oorlog. Na maanden in eenzame opsluiting kreeg hij op 17 oktober te horen dat de Revolutionaire Rechtbank van Karaj hem ter dood had veroordeeld wegens moharebeh en spionage. In Isfahan werd Ilya Ben-Rashid, een 22-jarige Arabier uit Ahvaz die sinds de dood van hun ouders voor zijn jongere zusje zorgt, ter dood veroordeeld wegens moharebeh voor het vernielen van openbaar bezit tijdens de protesten van januari, en in een afzonderlijke zaak tot 20 zweepslagen. Dat harde optreden kostte volgens de eigen telling van de staat 3.117 mensen het leven, en volgens mensenrechtenorganisaties meer dan 30.000.

Strijd tegen Islamitische Staat is opstand

Varisheh Moradi, een 41-jarige Koerdische activiste uit Sanandaj, is inmiddels twee keer ter dood veroordeeld door dezelfde rechter, Abolqasem Salavati van de Revolutionaire Rechtbank van Teheran. In haar oorspronkelijke tenlastelegging werd een artikel uit het Wetboek van Strafrecht aangehaald waarop maximaal vijftien jaar cel staat. Het Hooggerechtshof vernietigde het eerste doodvonnis in december 2025 en gelastte nader onderzoek. In plaats daarvan, zegt haar advocaat, wijzigde de rechtbank de aanklacht en veroordeelde haar in een uitspraak die op 14 oktober werd betekend opnieuw ter dood, wegens baghi (gewapende opstand), als lid van de Vrije Vrouwenvereniging van Oost-Koerdistan. De enige strijd die zij heeft gevoerd, zeggen haar advocaten, was tegen Islamitische Staat in het noorden van Syrië. Ze weigerde te verschijnen voor een rechtbank die ze niet erkent, en kreeg voor haar open brieven nog eens zes maanden erbij.

Eerst gebed, dan de galg

Omar Dorostaran, een Baloetsjische seminariestudent die in april 2024 na het gebed in Rask werd gearresteerd, werd op 12 oktober in Zahedan opgehangen wegens baghi, vanwege lidmaatschap van Jaish al-Adl, een soennitische Baloetsjische gewapende groepering. Volgens justitie hielp hij aanslagen in Rask en Chabahar voorbereiden; volgens Iran Human Rights werd hij zonder contact met de buitenwereld vastgehouden en gegeseld om bekentenissen af te dwingen. Hij is volgens de telling van de ngo de veertiende politieke gevangene die dit jaar is geëxecuteerd wegens vermeende banden met verboden groeperingen.

De dag ervoor had Iran in alle stilte Ayoub Mohammad Nabil opgehangen, een 28-jarige Irakees uit Haditha, in Rasht. De Revolutionaire Rechtbank had hem veroordeeld wegens moharebeh ‘door spionage voor door Saudi-Arabië gesteunde groeperingen’, wat hij ontkende. Volgens Hengaw berustte de zaak op zijn soennitische identiteit, zijn uiterlijk en de koranlessen die hij aan kinderen uit de buurt gaf.

Hongerstaking op dinsdag

In 66 gevangenissen weigeren gedetineerden elke dinsdag voedsel uit protest tegen de executies, een actie die is ontstaan in de Ghezel Hesar-gevangenis en inmiddels in haar 143e week is. Op 13 oktober sloot Gina Romero, speciaal VN-rapporteur voor de vrijheid van vergadering, zich 24 uur bij hen aan.

‘Dit is de hoogste concentratie van politieke executies in Iran in bijna veertig jaar.’— Gina Romero, speciaal VN-rapporteur, 12 oktober

Op 20 oktober was het de beurt aan Leopoldo Maldonado, VN-rapporteur voor de vrijheid van meningsuiting, die sinds half maart ten minste 46 geëxecuteerde politieke gevangenen en demonstranten telt, terwijl meer dan 100 anderen acuut gevaar lopen. Het Koerdische persbureau Kurdpa telt over twaalf maanden 67 politieke executies, negen keer het jaargemiddelde van de veertien jaar daarvoor.

‘Niemand zou ter dood veroordeeld mogen worden voor het uiten van een mening.’— Leopoldo Maldonado, speciaal VN-rapporteur, 19 oktober

In de Islamitische Republiek kan zelfs koranonderwijs neerkomen op oorlog voeren tegen God. Het hangt er allemaal van af wie het geeft.