Belofte gehouden: de taliban maken hun gelofte waar om vrouwen in het openbaar te geselen

Leiders worden er vaak van beschuldigd hun beloften te breken. Hibatullah Akhundzada niet. In maart 2024 kondigde de zelden geziene opperste leider van de taliban in een audiobericht, waarover NPR berichtte, de terugkeer aan van een oude favoriet van zijn rechtssysteem: ‘We zullen de vrouwen geselen ... we zullen ze in het openbaar stenigen [voor misdaden].’

De beweging vond geseling en steniging al gepast voor vergrijpen als het onderwijzen van meisjes ondanks het verbod op voortgezet onderwijs voor vrouwen, of overspel. Sindsdien heeft ze bewonderenswaardige daadkracht getoond.

De cijfers, met dank aan de taliban

De Afghanistan Human Rights and Democracy Organization (AHRDO), een ngo die mensenrechtenschendingen onderzoekt, telt op basis van de eigen openbare gegevens van de taliban 2745 mensen die tussen februari 2022 en april 2026 lijfstraffen kregen. Een VN-rapport van maart 2026 noemt ten minste 1110 geselingen vorig jaar: ‘Alleen al in 2025 werden meer mannen en vrouwen in het openbaar gegeseld dan in alle voorgaande jaren samen.’

Deze tellingen zijn gebaseerd op zaken die het Hooggerechtshof van de taliban online zet en op meer dan 500 persberichten. Belangenbehartigers vermoeden dat het er meer zijn: geselingen ter plekke, bijvoorbeeld van vrouwen die de kledingvoorschriften overtreden, komen zelden in de rechtbankdossiers terecht.

Filmen is verboden, maar tegenstanders nemen stiekem beelden op en zetten die online. MA, een Afghaanse activiste die uit angst voor represailles alleen haar initialen gaf, deelde met NPR een video waarop naar verluidt een vrouw te zien is die in de provincie Kandahar wordt gegeseld. NPR kon de beelden niet onafhankelijk verifiëren; de taliban reageerden niet op een verzoek om commentaar.

Rechtspraak op z’n taliban

‘De geselingen zijn in de ogen van de taliban een belangrijk onderdeel van de rechtsbedeling’, zegt Shaharzad Akbar, directeur van de mensenrechtenorganisatie Rawadari, een manier om ‘de bevolking te controleren en te onderdrukken’. Samira Hamidi van Amnesty International noemt ze ‘een instrument van intimidatie en sociale controle’.

Klein detail: Afghanistan is onder meer nog altijd partij bij het Verdrag tegen foltering. ‘Wanneer iets een straf wordt genoemd maar zelf een mensenrechtenschending is, kan het niet worden beschouwd als een rechtmatige straf of als gerechtigheid’, zegt de in het Verenigd Koninkrijk gevestigde advocaat Haydee Dijkstal, die de juridische analyse voor het AHRDO-rapport leverde. In de gedocumenteerde zaken kreeg niemand behoorlijke rechtsbijstand, een verdediging of zelfs maar de kans om in de rechtszaal het woord te voeren.

Wie onder de zweep belandt

Vrouwen en gemarginaliseerde groepen, onder wie de lhbt-gemeenschap, krijgen de zwaarste klappen. Zij worden beschuldigd van ‘misdaden’ als zich in het openbaar vertonen zonder mahram (mannelijke voogd), relaties met iemand van hetzelfde geslacht of buiten het huwelijk, of ‘weglopen’ van huis. Verdediging is nauwelijks een optie: sinds 2021 hebben de taliban zo’n 270 vrouwelijke rechters en ongeveer 1500 geregistreerde vrouwelijke advocaten ontslagen. Afghanistan telt nu geen enkele vrouwelijke rechter, aanklager of officieel geregistreerde vrouwelijke advocaat meer.

• Zaak PF003: een vrouw die een lange jas droeg in plaats van een boerka werd op een bazaar gearresteerd, geslagen tot haar hoofd bloedde en veroordeeld tot 15 zweepslagen.
• Zaak PF006: een vrouw met een verstandelijke beperking werd volgens haar familie in haar tuin opgepakt en bij een controlepost van de taliban verkracht, zo vertelde de familie aan AHRDO. Toen zij een klacht indienden, werd ze opgesloten wegens ‘een relatie buiten het huwelijk’: twintig zweepslagen en twee maanden cel, waar ze levensgevaarlijke verwondingen opliep.

De show gaat door

Overlevenden vertellen over uitsluiting en moeite om medische zorg te vinden. Akbar stelt zich ook vragen over het publiek: ‘Wat zegt het over iemand die in de rij gaat staan om te zien hoe een ander mens wordt afgeranseld?’ Hamidi waarschuwt dat het ‘geweld normaliseert en angst en zelfcensuur aanwakkert’.

De taliban zullen niet eeuwig blijven, maar wat als we niet kunnen ontsnappen aan deze keten van trauma, woede en wrok die zij binnen de gemeenschappen inprenten?— Shaharzad Akbar