De imams van Aulnay citeerden de Koran niet zomaar, ze maakten er een bloemlezing van

De ISIS-moskee, seizoen twee

Het verhaal begint in het naburige Sevran, waar in 2016 een clandestiene gebedsruimte werd dichtgemetseld die, voor de duidelijkheid, de bijnaam ‘ISIS-moskee’ droeg: een twaalftal van haar gelovigen was naar Irak en Syrië vertrokken, en velen van hen worden nu vermist of zijn vermoedelijk omgekomen, sommigen bij zelfmoordaanslagen. Op het proces tegen het netwerk in 2020 gaf een voormalige leider alleen toe dat er haat tegen sjiieten was gepredikt. Een aantal vaste bezoekers verhuisde daarna naar een bescheiden gebedsruimte in Aulnay-sous-Bois, ingeklemd tussen een hamam en een evangelische kerk. Tien jaar later trekt die zo’n 300 gelovigen, net als Sevran destijds. Het bekeringswerk, merkt Le Figaro op, is bepaald geen daverend succes geworden.

In 2020 nam de vereniging die de ruimte beheerde twee imams in dienst, actief op internet en openlijk salafistisch. Een van hen legde al snel op YouTube uit dat moslims niet gemaakt zijn om te leven tussen de kuffar, de ongelovigen. Een gedurfd standpunt voor iemand die preekt tussen een hamam en een kerk.

Iedereen komt op de lijst

Het sluitingsbesluit dat de prefect op 27 juli ondertekende, leest als een catalogus. In januari 2025 rechtvaardigde een van de imams de moord op de man die in Zweden korans had verbrand en die werd doodgeschoten terwijl hij live uitzond op TikTok.

‘Geen enkele aanval op de Koran blijft ongestraft.’— Een van de imams van Aulnay, in een video die de prefectuur aanhaalt

De rest van het repertoire, volgens de prefectuur: verheerlijking van het martelaarschap en oproepen tot wraak op Israël, rechtvaardiging van de aanslagen van 7 oktober, ongelovigen afgeschilderd als dieren die voorbestemd zijn voor de hel, joden die het doelwit waren in meerdere op YouTube uitgezonden preken, en sjiieten die op de zuiverheidsschaal lager werden geplaatst dan varkens en honden, geheel in de traditie van Sevran. De moskee ontving bovendien tweemaal een Koeweitse salafistische prediker, die inmiddels niet meer in Frankrijk mag komen, en die in Aulnay zelf opriep tot het doden van moslims die afdwalen van het ware geloof. Een gastspreker raadde gelovigen in een op X geplaatste video aan hun kinderen van elf jaar en ouder te slaan als die het gebed overslaan. Onder de vaste bezoekers bevonden zich mensen die voor terrorisme waren veroordeeld. Joden, sjiieten, ongelovigen, lauwe moslims, koranverbranders, kinderen die het gebed overslaan: in Aulnay kwam uiteindelijk iedereen op de lijst.

Context apart verkrijgbaar

De advocaat van de moskee, Rafik Chekkat, sprak van een ernstige schending van de godsdienstvrijheid, de vrijheid van meningsuiting, het eigendomsrecht en, nogal gewaagd, de scheiding van kerk en staat, gebaseerd op vaag bewijs en verkeerde lezingen van de Koran.

‘Mag een imam nog wel de Koran citeren in de moskee waar hij preekt?’— Rafik Chekkat, advocaat van de moskee, geciteerd door ThePrint

Prefect Julien Charles noemde dat idee belachelijk: de imams, betoogde hij, kozen de meest virulente passages uit en dienden die op zonder enige religieuze of historische context. Een verdediging van het heilige boek die een kleine bekentenis bevat: er zijn virulente passages om uit te kiezen. Op 7 augustus bekrachtigde de bestuursrechter in Montreuil de sluiting. Volgens de rechter was er geen sprake van een ernstige en kennelijk onrechtmatige inbreuk op de vrijheid van eredienst of van meningsuiting, en hij benadrukte dat het besluit niemand verbiedt de Koran te citeren. De corrigerende maatregelen van de vereniging maakten geen indruk: de twee imams van wie 90 procent van de beschuldigingen afkomstig was, waren op 3 juli aan de kant gezet, vlak na de brief van de prefect waarin de sluiting werd aangekondigd. Toch waren de tegoeden van een van hen al in juni 2025 bevroren wegens aanzetten tot terrorisme, zonder dat de vereniging daarop reageerde. Een bekering tot gematigdheid met een opmerkelijk precieze datum.

Terug naar 1940

Online grepen critici van de sluiting naar de geschiedenis: net als in 1940, schreef een van hen, hadden moslims de plaats van de joden ingenomen, met een prefect onder zionistische controle. Een gewaagde vergelijking ter verdediging van een moskee waarvan de preken joden als doelwit hadden. Een ander bericht wist zionisme, vrijmetselarij en nazisme in één zin te proppen. De prefect deed aangifte en het eerste account werd geschorst.

Ontbonden, en in beroep

Op 16 september ontbond de ministerraad, op verzoek van minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez, de vereniging, waarvan de tegoeden sinds juli bevroren waren. De advocaat, die zegt te begrijpen waarom de rechter in Montreuil de prefect niet wilde tegenspreken, rekent erop dat de Conseil d’État, de hoogste bestuursrechter van Frankrijk, ‘iets juridischer en iets minder politiek’ zal zijn. Een vreemd verwijt aan een uitspraak die de predikers uitvoerig citeerde. Nu de campagne voor de presidentsverkiezingen van 2027 op gang is gekomen, wordt de regering, die in mei ook de jaarlijkse bijeenkomst van de Moslims van het Westen in Nantes verbood, door links beschuldigd van islamofobie en door rechts van laksheid. Azzedine Gaci, rector van de moskee van Villeurbanne, waarschuwt dat etiketten die losstaan van de realiteit op de grond een schadelijk klimaat kunnen scheppen.

‘Een permanente logica van wantrouwen, toezicht en druk.’— Azzedine Gaci, in TSA (vertaald)

Zijn remedie: beoordeel elke moskee op basis van gedocumenteerde feiten. In Aulnay deed de prefect precies dat, video na video. Frankrijk sloot geen moskee omdat er de Koran werd geciteerd. Het sloot er een vanwege wat de predikers ermee besloten te doen.