In Iran moeten zelfs je hallucinaties halal zijn

Godslastering onder invloed

Najmeh Amini, een 23-jarige studente accountancy, werd op 31 januari in Mashhad gearresteerd, tijdens het neerslaan van de protesten. Beschuldigd van “moharebeh”, “collaboratie met Israël” en belediging van de Opperste Leider en de Profeet, kreeg ze in augustus 12 jaar, 6 maanden en 1 dag wegens handelen tegen de nationale veiligheid, meldt Hengaw. Op 7 oktober berichtte Iran International over een tweede vonnis: de doodstraf, wegens “sabb al-nabi”, belediging van de Profeet, en wegens belediging van de sjiitische imams, in een onlinebericht waarvan de inhoud nooit openbaar is gemaakt.

Artikel 262 van het islamitisch wetboek van strafrecht schrijft voor dit misdrijf de doodstraf voor. Het volgende artikel spaart wie zich uit vergissing, in woede of onder invloed uitliet: hooguit 74 zweepslagen. Haar advocaat voerde een verspreking aan. Zelf zei ze dat ze met vrienden hallucinogene paddenstoelen had genomen. De rechter was niet overtuigd, aldus het Iraanse dagblad Khorasan, geciteerd door The Week en Minute Mirror: waarom had ze in “diezelfde hallucinatoire toestand” geen andere mensen beledigd, of de vijanden van het regime, zoals Amerika en Israël? En hoe wist ze waar ze het moest posten? Eerst werd ze beschuldigd van collaboratie met Israël, nu wordt haar verweten dat ze het land niet heeft beledigd.

Tegen het vonnis kan nog beroep worden aangetekend. Iran hing voor het laatst in 2023 twee mannen op wegens godslastering. Mahmood Amiry-Moghaddam, directeur van Iran Human Rights (IHRNGO), noemt het vonnis “een uiterst alarmerende ontwikkeling”.

Niet schuldig, maar niet sharia-conform

In Shiraz werden 26 bahai's, sinds 2016 vervolgd, in 2022 veroordeeld tot in totaal 85 jaar cel, en vervolgens in januari 2023 vrijgesproken. De opperrechter van de provincie maakte bezwaar op grond van artikel 477 van het wetboek van strafvordering, dat toestaat een definitief vonnis te heropenen als het “kennelijk in strijd is met de sharia”. De 26 werden opnieuw gedagvaard voor 11 oktober, voor de rechter die hen aanvankelijk had veroordeeld (Iran HRM, VOA Persian).

Het strafwetboek draagt zijn theologie openlijk uit. Artikel 500 bis bestraft “afwijkende educatieve of propaganda-activiteiten die in strijd zijn met... de heilige sharia van de islam.” Met een beroep daarop heeft rechter Abolghasem Salavati onlangs drie bahai's in Teheran in totaal 35 jaar opgelegd, en vijf anderen in Shahriar kregen elk een jaar (Iran HRM). In Shiraz werd Roya Sabet (59), die tien jaar uitzit van een straf van 25 jaar wegens “lidmaatschap van groepen en organisaties die tegen de staat zijn (bahaïsme)”, op 5 oktober een laatste bezoek aan haar stervende moeder geweigerd, en vervolgens ook haar begrafenis (Hengaw, IranWire).

Christenen vergaat het niet beter. Lida Alexani, een 58-jarige grootmoeder, is opgeroepen om een gevangenisstraf van 13 jaar te gaan uitzitten wegens “afwijkend proselitisme in strijd met de heilige religie van de islam”. Haar man, de Armeense pastor Joseph Shahbazian, zit 16 jaar uit. Samen met drie bekeerlingen die met hen terechtstonden, komt het totaal op meer dan 70 jaar (Article 18).

Oorlog voeren tegen God, demonstrant voor demonstrant

Voor demonstranten put de rechterlijke macht rechtstreeks uit de Koran: “moharebeh”, oorlog voeren tegen God, en “efsad-fil-arz”, verderf op aarde, beide afkomstig uit vers 5:33. Twee mensen die zich in november 2025 verzetten tegen de inbeslagname van landbouwgrond zitten in de dodencel wegens verderf op aarde (Iran International). Op 5 oktober werden Alireza Sepahi (24) en Alireza Raeisi (21) op grond van deze aanklachten opgehangen in de Dastgerd-gevangenis in Isfahan, aangevuld met rebellie, in verband met de dood van vier veiligheidsagenten op het Alikhaniplein op 8 januari. Een voormalige celgenoot vertelde IranWire dat de verdachten werden geslagen “om hen tegen elkaar te laten bekennen”. Amnesty spreekt van een “grof oneerlijk massaproces” (Iran International). Zeven van de 12 tot 14 mensen die in deze zaak ter dood zijn veroordeeld, zijn geëxecuteerd, van wie twee in het openbaar, op het plein zelf. Veiligheidstroepen lieten Sepahi en Raeisi op 200 en 130 kilometer van huis begraven.

“Gisteren werd hij bruidegom, en vandaag hebben ze hem geëxecuteerd.”— Shirin Ebadi, winnares van de Nobelprijs voor de Vrede, over Alireza Sepahi, die de dag voor zijn executie trouwde

Erfan Nabian, een 26-jarige demonstrant uit Isfahan, zag zijn doodvonnis omgezet in 11 jaar: één voor “propaganda”, tien voor vermeend bezit van psilocybine, wat hij ontkent. Daarvoor, zegt hij, lieten ondervragers vijf tot tien minuten een strop om zijn nek zitten en sloegen ze op zijn tatoeages, waaronder een davidster, waarbij een van hen beloofde hem te slaan “tot je Hebreeuws gaat praten”. Hij heeft Iran inmiddels verlaten (Iran International). In de Islamitische Republiek zijn paddo's nooit een verzachtende omstandigheid.

Op 5 oktober, de dag waarop Sepahi en Raeisi werden opgehangen, hoorde demonstrant Mohsen Babaeian dat rechter Iman Afshari hem wegens moharebeh ter dood had veroordeeld (HRANA). Twee dagen eerder werd Siavash Jamshidi Kheirabadi in Shahrekord op dezelfde aanklacht opgehangen. Iran International telt sinds januari minstens 70 executies in politieke en veiligheidszaken, bijna twee per week, en 194 mensen die de doodstraf boven het hoofd hangt, onder wie 13 vrouwen en minstens zeven die ten tijde van het vermeende delict minderjarig waren. HRANA heeft 369 op televisie uitgezonden bekentenissen in de januarizaken gedocumenteerd, volgens de organisatie afgedwongen onder marteling, en noemt twee jonge mannen die op hun 18e en 19e werden opgehangen. Op 17 september concludeerde een VN-onderzoeksmissie dat de autoriteiten tijdens het neerslaan van de protesten in januari misdaden tegen de menselijkheid hadden begaan.

In Khansar is op 6 oktober een 17-jarige, die met geweerkolven was geslagen door Basij-militieleden na een woordenwisseling met een van hen, tijdens een verhoor in het gerechtsgebouw overleden. De rechter had geweigerd hem naar het ziekenhuis te laten gaan, zelfs toen zijn vader aanbood in zijn plaats in hechtenis te blijven, zei een bron tegen Iran International. Diezelfde dag ontbood Teheran de Franse ambassadeur om te protesteren tegen de behandeling van demonstrerende Franse middelbare scholieren.

Geen muziek, geen waterpijp, geen doel

Na geloof en meningsuiting is nu de vrije tijd aan de beurt. Begin oktober heeft kolonel Ali Rafiei, hoofd van de politie voor openbare gelegenheden in Teheran, livemuziek en dj's in cafés verboden, evenals waterpijpen zonder speciale vergunning. Minstens 20 cafés en restaurants in Teheran zijn gesloten vanwege de hijab, volgens het dagblad Ham-Mihan, en andere in het verleden wegens stoelen op de stoep of het serveren van broodjes (IranWire). De diagnose van Rafiei: drukte, en “de aanwezigheid van bepaalde jongeren zonder duidelijk doel” (Israel Hayom). Op 18 oktober eiste de Assemblee van Deskundigen, het geestelijke orgaan dat de Opperste Leider kiest, krachtig optreden tegen de “normalisering van het ontsluieren” en de afkondiging van de wet op hijab en kuisheid, die door de Hoge Nationale Veiligheidsraad is opgeschort (VOA Persian, IranWire).

Sadegh Saedinia, wiens caféketen na zijn arrestatie werd verzegeld, weet wat een verkeerd doel kost. Het Hooggerechtshof bekrachtigde 12 jaar, 6 maanden en 1 dag cel, de confiscatie van al zijn bezittingen en een verbod van twee jaar om in de cafébranche te werken, vanwege stories op sociale media, het bijwonen van bijeenkomsten, het sluiten van zijn zaken tijdens de protesten en het aansporen van zijn personeel om zich erbij aan te sluiten (Iran International, Israel Hayom). Precies dezelfde celstraf als Najmeh Amini, tot op de dag: de rechterlijke macht heeft kennelijk een vast menu.

Doe-het-zelfjustitie

De meeste opgehangenen zijn geen godslasteraars: moord en drugsdelicten zijn volgens HRANA goed voor meer dan 93% van de executies. Bij moord schrijft de heilige schrift nog altijd de procedure voor. Onder qisas, de koranische wet van vergelding, kiest de familie van het slachtoffer tussen de dood, vergeving of bloedgeld, zonder wettelijk maximumbedrag, en wordt ze aangemoedigd de ophanging bij te wonen en die zelf uit te voeren, legt IHRNGO uit. Of iemand kan betalen, kan bepalen of een doodvonnis wordt voltrokken, merken VN-deskundigen op. In Damghan werd op 10 oktober een man opgehangen omdat hij in 2022 een politieagent had neergeschoten, “op verzoek van de rouwende nabestaanden”, maakte de opperrechter van de provincie Semnan, de geestelijke Hojatoleslam Akbari, bekend (Mizan).

Het net is wijd uitgeworpen. Emad Mirdoraghi (28) werd op 23 september in Dezful opgehangen: op zijn 18e zou hij hebben ingebroken in een huis waar een oudere vrouw van schrik een beroerte kreeg en overleed (HRANA). Ashraf Faraji (57), moeder van vier kinderen die psychiatrisch werd behandeld, werd op 30 september in Sari opgehangen omdat ze haar man tijdens een ruzie had gedood (Hengaw). Mehdi Alizadeh in Shiraz, Ahmad Nikdel in Dezful en een niet bij naam genoemde gevangene in Ghezel Hesar volgden op 7 en 8 oktober (Breathing in Confinement, Iran Human Rights Society, IHRNGO). In januari werd Pejman Saedi, een Koerd die was vrijgesproken maar de borgsom niet kon betalen, opgehangen nadat de partij van het slachtoffer een “qassameh” had gezworen, een collectieve eed. Op 14 oktober werd Milad Darvishi (31) in Arak opgehangen wegens drugsdelicten (IHRNGO).

Elke vier uur een ophanging

Mensenrechtenorganisaties publiceerden hun cijfers ter gelegenheid van de Werelddag tegen de Doodstraf, op 10 oktober. HRANA documenteerde 2.003 executies in twaalf maanden, een stijging van 29%: één elke 4 uur en 21 minuten, waarvan ongeveer 95% nooit werd aangekondigd. Onder de opgehangenen waren 47 vrouwen en vier minderjarige daders. Negen executies waren openbaar, en nog zes mensen zijn veroordeeld tot een openbare ophanging. Voor 2025 lopen de tellingen uiteen van 1.639 (IHRNGO, het hoogste aantal sinds 1989) tot 2.159 (Amnesty, het hoogste aantal sinds 1981, bijna 80% van alle wereldwijd geregistreerde executies). De Prisoners' Rights League telt 2.616 voor het Iraanse jaar dat in maart eindigde. Voor 2026 staat de teller tot nu toe tussen 617 (IHRNGO) en 1.075 (HRANA). IHRNGO brengt er minstens 36 in verband met de protesten: een tempo van politieke executies dat sinds de jaren tachtig niet meer is vertoond.

Op 9 oktober eisten VN-mensenrechtendeskundigen een onmiddellijke stopzetting, waarbij ze opmerkten dat Iran per hoofd van de bevolking veel meer mensen executeert dan enig ander land, en dat afvalligheid en seksuele relaties met wederzijdse instemming tussen mensen van hetzelfde geslacht nog altijd met de dood worden bestraft.

“Executies maken geen einde aan onvrede, maar kweken de volgende golf ervan.”— VN-mensenrechtendeskundigen, verklaring van 9 oktober 2026

In de Islamitische Republiek is “Dood aan Amerika” een slogan. De Profeet beledigen is een doodvonnis.